Հրաչյա Ներսիսյան

Hrachya NersisyanՆոյեմբերի 12-ին ծնվել է հայ նորագույն թատրոնի հիմադիրներից մեկը՝  կինոյի և թատրոնի անվանի դերասան Հրաչյա Ներսիսյանը: 

Հրաչյա Ներսիսյանը ծնվել է 1895թ.-ին, Կոստանդնուպոլսին մոտիկ Նիկոմեդիա փոքրիկ քաղաքում։ Նա սովորել է Կոստանդնուպոլսի ֆրանսիական Սեն Բարբ և ամերիկյան Ռոբերտ քոլեջներում, հայկական Էսայան վարժարանում: Բացառիկ ընդունակությունների շնորհիվ ինքնուրույն սովորել է լեզուներ. բնագրով կարդացել է ֆրանսիացի, անգլիացի և թուրք գրողների երկեր, խոսել է արաբերեն ու իտալերեն:

Ապագա դերասանի նկարագրի ձևավորմանը նպաստել է ծանոթությունը Դանիել Վարուժանի և Կոմիտասի հետ:

1915 թ-ին Կոստանդնուպոլսում Ներսիսյանը մասնակցել է Հայ դրամատիկ և Արշակ Պենկլյանի օպերետային խմբերի ներկայացումներին: Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914–18 թթ.) տարիներին ծառայել է թուրքական բանակում որպես թարգմանիչ, Մերձավոր Արևելքի երկրներում ականատես է եղել հայերի կոտորածներին: 1918 թ-ին վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս, վերստին խաղացել Պենկլյանի խմբում:

Հայաստան է եկել Վահրամ Փափազյանի և Մկրտիչ Ջանանի հետ: Երևանում մշտական բնակություն է հաստատել 1923թ-ին՝  դառնալով հայկական առաջին թատրոնի դերասան:

Հրաչյա Ներսիսյանը թատրոնում խաղացել է Լիր արքա, Համլետ, Օթելլո, Դոն Կիխոտ, Պաղտասար ախպար, Գևորգ Մարզպետունի, Մեք-Գրեգոր և այլ դերեր: Նկարահանվել է «Ինչու է աղմկում գետը», «Առաջին սիրո երգը»«Գիքոր», «Պեպո», «Նամուս», «Դավիթ բեկ», «Զանգեզուր» և այլ ֆիլմերում:

1961թ.-ին Մեք-Գրեգորի («Իմ սիրտը լեռներում է») կերպարանքով ասաց իր վերջին խոսքը և հրաժեշտ տվեց կյանքին ու արվեստին։

Ռ. Զարյանի «Հուշապատում» գրքից

Շատերը գիտեին նրան: Ավելի ճիշտ, ո՞վ չգիտեր: Բայց եթե չիմանային էլ, ու նա անցներ փողոցով, անմիջապես ուշադրություն կդարձնեին: Մեծություններ կան, որոնց հանդիպելիս, եթե չիմանաս` ով է, չես նկատի: Բայց երբ ասում են` ով է, սկսում ես մեծությունը հաստատող նշաններ գտնել նրա մեջ: Նախապաշարման ուժն է դա: Հրաչյա Ներսիսյանը, սակայն, այնպիսի արտաքին ուներ, որ եթե մարդ չիմանար էլ նրան, միևնույնն է, անպայման ուշադրություն կդարձներ: Նրա արտաքին ընդհանուր պատկերի և ամեն մի շարժման մեջ նշանակալիություն կար:
Միշտ այն տպավորության եմ եղել, թե նրա մեջ ապրում է միայնության մեջ թաքնված սեր: Եվ մեն-մենակ քայլելը կարծես իր կյանքի սիրելի պահերից էր: Մարդիկ ասես զգում էին այդ, և չնայած արտիստի պարզ ու հասարակ բնավորությանը, հաճախ մնում էին տարածության վրա` ասես չկամենալով խանգարել, ընդհատել սկիզբ առած մի կյանք, որտեղ նա ամեն ինչ էր` մերթ իսկապես արքա, որին թվում էր, թե ամեն ինչ ենթակա է իրեն, մերթ իրեն չվստահող հուսահատ մի անձ… Ու այդ պահերին է, որ նա` այդ մեծ արտիստը, բացի իրենից, ներում էր բոլորին` հանդիսատեսին, որ, սիրելով իրեն, քիչ արածը շատ է համարում, և արվեստակից ընկերոջը, որին հայտնի չէ «կամենալու» և «կարենալու»` իրեն այնքան ծանոթ դրաման: Ներում է բոլորին, բոլորին նայում հաշտ աչքով, մերձավորի այն սիրով, որ, հայեցողությունից ավելի չլինելով, պարտադրում է լուռ մնալ, ձայն չհանել, թողնել նրանց երջանիկ ինքնախաբեության մեջ:
Քիչ էր խոսում: Գուցե և զգում էր սիրտը բանալու պահանջ, դրան անսովոր մարդու կյանքում հազվագյուտ էին այն պահերը, երբ բացվում էր լիասիրտ:
… Դեմքի առնական արտահայտությունը մեղմում էր աչքերի կապույտը: Խորունկ, բովանդակալի, հաճախ առանց խոսքի օգնության արտահայտում էին մի ամբողջ կյանքի պատմություն: Ասում են` աչքերը հոգու հայելի են: Եթե այդ ճիշտ է, ապա Ներսիսյանի աչքերը վկայում էին հոգեկան այն հարստությունը, որ ամեն անգամ բերում էր իր հետ արտիստը բեմ ելնելիս… Ներսիսյանի աչքերը կյանքում կապույտ էին, իսկ բեմում` ուրիշ: Կապույտ էին, երբ նա խաղում էր անտարբեր լինելու չափ հանգիստ, իսկ բեմում նրա աչքերն այլ էին: Կարելի՞ է նկարագրել այն գույնը, որ առնում է ծովը, երբ փոթորկված զարկվում է ափերին: Եվ որովհետև Ներսիսյանը հաճախ էր բեմում փոթորկահույզ վիճակներ ապրում, ապա նրա աչքերը ցոլում էին, ցողում էին, փայլում, գույն տալիս, գույն առնում…
… Հրաչյան սիրում էր կարդալ: Կարդում էր ոչ միայն հայերեն և ռուսերեն: Կարդում էր նաև ֆրանսերեն, անգլերեն: Եվ դա նրան առավելություն էր տալիս շատերի նկատմամբ: Սովորություն չուներ կարդացած գրքերից խոսելու: Դա էր պատճառը, որ շրջապատի աչքում կարդացած մարդու համարում չուներ… Խոսափում էր խոսել, արտահայտվել, մանավանդ ելույթ ունենալ, և այդ պատճառով շատերն այն կարծիքին էին, թե նրա ստեղծագործությունը մտքի հենակետեր չունի: Երբ խոսում էր, տպավորություն չէր գործում: Բայց երբ փորձում էիր խորանալ, թե նրա անկազմակերպ խոսքի ետևը ինչեր են թաքնված, տեսնում էիր մտքի երբեմն այնպիսի խորություն, որով հաճախ չեն փայլել իրենց մտքով Հրաչյայից առավել համարված դերասանները:
Կյանքում կարծես անտարբեր, մի կողմ քաշված, ավելի դիտող, քան արտահայտվող, ընդհանրապես սակավախոս, նա բեմում լեզու էր առնում, ուժ ստանում և արտահայտվում էր, իր խոսքն ասում շատ ավելի ազդեցիկ, քան շատ գիտուններ: Արտիստ էր ոչ թե զբաղմունքով, այլ էությամբ: Բեմը նրա տարերքն էր, այն հարազատ միջավայրը , ուր նա ուժեղ էր, երբեմն` ամենակարող:

Աղբյուր՝  Ֆիմինե ֆեյսբուքյան էջ

Հրաչյա Ներսիսյանի մասնակցությամբ կարող եք դիտել հատվածներ հետևյալ ֆիլմերից՝

Դիմանկար. Հրաչյա Ներսիսյան

Առաջին սիրո երգը

Զանգեզուր

Դավիթ բեկ

Գիքոր

Պեպո

Տժվժիկ

Реклама

Об авторе Նունե Մովսիսյան

Բարի գալուստ
Запись опубликована в рубрике Մեդիադարակներ с метками . Добавьте в закладки постоянную ссылку.

Один комментарий на «Հրաչյա Ներսիսյան»

  1. Уведомление: Ծիսական օրացույց | Հայկական կակաչ (Papaver Armeniacum)

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s