Աշխարհամատրան կիրակի (Կանաչ կիրակի)

Фото5816

Ինչպես Մեծ Պահքի սկզբից մինչև Զատիկը յուրաքանչյուր կիրակի իր խորհուրդն ունի,այնպես էլ Ս. Զատիկին հաջորդող կիրակիներն ունեն իրենց խորհուրդները:  Զատիկին հաջորդում են`  Կրկնազատիկը (Նոր կիրակի), Աշխարհամատրան կիրակի (Կանաչ կիրակի), Կարմիր կիրակի, Տոն Երևման Ս. Խաչի` մինչև Համբարձումը, ապա Երկրորդ Ծաղկազարդը և Հոգեգալուստը:

Սուրբ Զատկին հաջորդող երրորդ կիրակին կոչվում է Աշխարհամատրան կամ Կանաչ կիրակի: «Աշխարհամատրան»-ը աշխարհամատուռ բառի գրաբար ձևն է, որ նշանակում է երևելի մատուռ կամ եկեղեցի, ինչպես նաև աշխարհի առաջին մատուռ: «Մատուռ» հունարեն բառ է, որ նշանակում է մարտիրոսների վայր: Հետագայում մարտիրոսների գերեզմանների վրա կառուցված եկեղեցիներն անվանվեցին մատուռներ:

Ավետարանում կարդում ենք, թե առաքյալները Հիսուսի համբարձումից հետո հավաքվում էին Վերնատանը և հիշում իրենց Մեծ Վարդապետի Վերջին Ընթրիքի ժամանակ տված պատգամները: Օրհնում էին հացն ու գինին, միասին աղոթում և ճաշում էին: Սա առաջին աղոթավայրն էր, որ կոչվեց Աշխարհամատուռ, այսինքն` աշխարհում առաջին աղոթքի մատուռը: Առաքելական շրջանում Երուսաղեմում կազմավորվեց մարտիրոսների եկեղեցին և կոչվեց Աշխարհամատուռ:

Ըստ Հայ առաքելական եկեղեցու` Հիսուս Քրիստոսի Հարության` Սբ. Զատկին հաջորդող երրորդ կիրակին կոչվում է Աշխարհամատրան կիրակի: Տոնն այսպես է անվանվել ի հիշատակ Երուսաղեմի առաջին եկեղեցու հիմնադրման: Այս եկեղեցին Սիոնի Վերնատունն է համարվում, որտեղ Հիսուս Քրիստոսը հաստատեց հաղորդության խորհուրդը:

Աշխարհամատրան կիրակին կոչվում է նաև Կանաչ կիրակի, որն ըստ Մաղաքիա արք. Օրմանյանի, տոնի ժողովրդական անվանումն է` կապված բնության, գարնանային զարթոնքի հետ: Եվ պատահական չէ, որ այս օրը ձուն ներկում էին կանաչ գույնով:

Այս տոնը նշվում էր բացառապես ուխտավայրերում, բացօթյա: Սիրված ուխտավայրերը բազմաթիվ էին` Սբ. Սարգսի, Սբ. Գևորգի, Սբ. Կարապետի, Սբ. Հակոբի եկեղեցիներ ու մատուռներ, Կարմիր վանք և այլն: Ուխտատեղիների հեռու լինելու դեպքում ուխտավորները ճանապարհ էին ընկնում շաբաթ օրը` Կանաչ Կիրակի օրը լիարժեք տոնական տրամադրությամբ անցկացնելու համար:

Կանաչ Կիրակի կոչվող տոնին հավաքվում է ուխտավորների հոծ բազմություն, մատաղներ են արվում, լարաղացներ են գալիս, նվագածուներ, մինչև ուշ երեկո զվարճանում են, պարում:

Իսկ անցյալում Կանաչ Կիրակին ամենաուրախ և սիրված տոներից էր: Ներկվում էին ձվեր, ուշագրավ է, որ Ղզլարի հայերը Կանաչ կիրակի ձվերը ներկում էին կանաչ գույնով: «Ընչանք կանանչ կիրակին…ջեբերը լիքը ձու կլինի»:

Մեծ պահքից և Սուրբ Զատկից հետո սկսվում է «գունագեղ կիրակիների» շրջանը: Աշխարհամատռան կամ կանաչ կիրակիի խորհուրդը մեկնում է Շահե աբեղա Անանյանը:

Արարատյան Հայրապետական թեմի Մամլո դիվան, Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի

Լուսանկարը՝  անձնական արխիվից. Հնեվանք

Реклама

Об авторе Նունե Մովսիսյան

Բարի գալուստ
Запись опубликована в рубрике Ծիսական տոնացույց с метками . Добавьте в закладки постоянную ссылку.

2 комментария на «Աշխարհամատրան կիրակի (Կանաչ կիրակի)»

  1. Уведомление: Հայկական կակաչ (Papaver Armeniacum)

  2. Уведомление: Կենդանության կիրակիներ ընթերցանության…

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s